🛡️ 7315 SAYILI KANUN
🎯 SINAVDA 2 SORU
7315 Sayılı Güvenlik Soruşturması ve Arşiv Araştırması Kanunu
Arşiv araştırması vs. güvenlik soruşturması farkları, yetkili makamlar, süreler, komisyonlar ve veri imha kuralları.
Tamamlanma Süresi
En geç 30 İş Günü
Talebin intikalinden itibaren
Değerlendirme Komisyonu
En Az 5 Kişi
Bakanlıklarda Bakan Yrd. başk.
Verilerin İmha Süresi
En Geç 2 Yıl
İşlemin kesinleşmesinden sonra
Yetkili Birimler
MİT, EGM, Mülki Amir
Soruşturma yapan yetkili organlar
📋 1. Arşiv Araştırması ile Güvenlik Soruşturması Arasındaki Farklar
▼7315 sayılı Kanunda en çok karşılaştırılan ve soru gelen konu bu iki kavramın kapsam ayrımıdır:
| Kriter | Arşiv Araştırması | Güvenlik Soruşturması |
|---|---|---|
| Kimlere Yapılır? | İlk defa veya yeniden memuriyete ya da kamu görevine atanacak herkes hakkında yapılır. | Sadece gizlilik dereceli veya kritik birimlere (MİT, EGM, TSK, Jandarma, Cezaevi, Dışişleri, üst düzey yöneticiler) atanacaklar için yapılır. |
| Kapsamındaki Bilgiler |
• Adli sicil kaydı • Kesinleşmiş mahkeme kararları • Devam eden kamu davası / HAGB • Arama / yakalama kararı • Kamu görevinden çıkarılma kaydı |
Arşiv araştırmasındaki hususlara EK OLARAK: • Kolluk ve istihbarat ünitelerindeki olgusal veriler • Yabancı devlet kurumları ile ilişkiler • Terör örgütleri ile eylem birliği, irtibat ve iltisak |
| Yöntem | Yalnızca resmi veri tabanı ve arşiv kayıtları taranarak yapılır. | Hem resmi kayıtlar incelenir hem de sahada istihbari ve kolluk araştırması yapılır. |
⚡ Sınav Sorusu Yakalama Notu: "İlk defa memuriyete atanacak bir memur hakkında zorunlu olan nedir?" Cevap: Arşiv Araştırması. Güvenlik soruşturması yalnızca kanunda sayılan gizlilik dereceli birimler ve kadrolar için zorunludur!
⏱️ 2. Yetkili Birimler ve Tamamlanma Süreleri
▼Araştırmayı Yapmaya Yetkili Birimler (3 Organ):
- Milli İstihbarat Teşkilatı Başkanlığı (MİT)
- Emniyet Genel Müdürlüğü (EGM)
- Mahalli Mülki İdare Amirlikleri (Valilikler ve Kaymakamlıklar)
Yasal Süreler:
- Güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması talepleri, ilgili makamlara intikalinden itibaren en geç 30 iş günü içinde sonuçlandırılır. (Takvim günü değil, iş günü olduğuna dikkat ediniz!)
- Sonuçlar talep eden kuruma bildirilir.
👥 3. Değerlendirme Komisyonları ve Çalışma Esasları
▼Yaptırılan güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması sonucunda elde edilen verileri değerlendirmek üzere ilgili kurum bünyesinde Değerlendirme Komisyonu kurulur.
- Komisyon Üye Sayısı: Başkan dahil en az 5 kişiden oluşur.
- Bakanlıklardaki Yapı: Bakanlıklarda Bakan Yardımcısı başkanlığında toplanır.
- Cumhurbaşkanlığında: İdari İşler Başkanı veya görevlendireceği yardımcısı başkanlığında toplanır.
- TBMM'de: Genel Sekreter veya yardımcısı başkanlığında kurulur.
- İllerde (Valiliklerde): Vali veya görevlendireceği Vali Yardımcısı başkanlığında kurulur.
- Yetkisi: Komisyon, elde edilen verileri hukuki sınırlar içinde inceler, kişinin atanmasının uygun olup olmadığı yönünde bağlayıcı olmayan / tavsiye niteliğinde değerlendirme raporunu atamaya yetkili amire sunar. Nihai karar atamaya yetkili amirindir.
🔒 4. Kişisel Verilerin Güvenliği, Yargı Yolu ve İmha Süresi (2 Yıl Kuralı)
▼7315 sayılı Kanunda toplanan verilerin korunması, silinmesi ve ilgililerin hak arama hürriyeti hususunda katı kurallar getirilmiştir:
- Amacı Dışında Kullanılamaz: Güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması verileri yalnızca bu amaç için kullanılabilir; hiçbir üçüncü kişi veya kuruma devredilemez.
- Silinme ve İmha Süresi:
- Ataması yapılmayanlar hakkında: İşlemin kesinleştiği tarihten itibaren en geç 2 yıl içinde silinir, yok edilir veya anonim hale getirilir.
- Ataması yapılanlar hakkında: Kişisel veriler memuriyet ilişkisi devam ettiği müddetçe özlük dosyasında gizli olarak saklanır; görevden ayrılma durumunda ise en geç 2 yıl sonra silinir veya yok edilir.
- Ceza Hükümleri: Bu bilgileri hukuka aykırı şekilde yayan, başkasına veren veya süresi dolmasına rağmen silmeyen görevliler hakkında 5237 sayılı TCK (Kişisel verileri hukuka aykırı olarak verme veya ele geçirme) ve 6698 sayılı KVKK kapsamında hapis ve disiplin cezaları uygulanır.
- Yargı Yolu ve Dava Açma Süresi: Güvenlik soruşturması veya arşiv araştırması olumsuz sonuçlanarak ataması yapılmayan adaylar, ret işleminin kendilerine tebliğinden itibaren 60 gün içinde İdare Mahkemesinde yürütmeyi durdurma talepli iptal davası açabilirler.
💡 Kritik Hatırlatma: Değerlendirme Komisyonunun aldığı karar bir tavsiye ve değerlendirme niteliğindedir; icrai ve nihai işlem atamaya yetkili amirin (Bakan, Vali, Rektör vb.) atama veya atamama kararıdır. İptal davası atamaya yetkili amirin işlemine karşı açılır.
⚡ Mini Pekiştirme Testi (GYS Şef Soru Tipleri)
1. 7315 sayılı Kanun uyarınca, güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması talepleri ilgili makama intikalinden itibaren en geç ne kadar süre içinde sonuçlandırılır?
2. 7315 sayılı Kanun kapsamında kurulan Değerlendirme Komisyonu başkan dahil en az kaç kişiden oluşur?
3. Güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması verileri, atama yapılmaması halinde işlemin kesinleşmesinden itibaren en geç kaç yıl içinde silinir veya yok edilir?