🔒 MEVZUAT BÖLÜMÜ
🎯 SINAVDA 2 SORU (Konu #16)
⚖️ 2024 REFORM DEĞİŞİKLİKLERİ İŞLENMİŞTİR
6698 Sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu (KVKK)
Temel ilkeler, tanımlar, açık rıza istisnaları, özel nitelikli verilerde yeni rejim (Madde 6), yurt dışına aktarımda yeni sistem (Madde 9), başvuru ve şikayet süreleri, Kurul teşkilatı ve İdare Mahkemesi dava yolu (31 Temmuz 2026 mevzuatı).
Soru Ağırlığı
2 Soru
Resmi sınav soru sayısı
Veri Sorumlusuna Başvuru
En Geç 30 Gün
Kural olarak ücretsizdir
Kurula Şikâyet Süresi
30 Gün / 60 Gün
Öğrenmeden 30, başvurudan 60 gün
Kurul Üye Sayısı
9 Üye (4 Yıl)
5 TBMM + 4 Cumhurbaşkanı
🔑 1. Temel Tanımlar ve İlkeler (Madde 3 - 4)
▼6698 sayılı Kanun'un 3. maddesinde yer alan yasal tanımlar ANKÜSEM sınavının en temel soru kaynağıdır:
| Kavram | Yasal Tanımı | Sınav İçin Kritik Püf Noktası |
|---|---|---|
| Kişisel Veri | Kimliği belirli veya belirlenebilir gerçek kişiye ilişkin her türlü bilgi. | Tüzel kişilere (şirket, dernek, kamu kurumu) ait unvan/vergi no kişisel veri DEĞİLDİR. Sadece gerçek kişiler! |
| İlgili Kişi | Kişisel verisi işlenen gerçek kişi. | Vatandaş, kamu personeli, memur adayı, şikayetçi vb. |
| Açık Rıza | Belirli bir konuya ilişkin, bilgilendirilmeye dayanan ve özgür iradeyle açıklanan rıza. | Açık rızanın 3 kurucu unsuru vardır: Belirli konu + Bilgilendirme + Özgür irade. |
| Veri Sorumlusu | Kişisel verilerin işleme amaçlarını ve vasıtalarını belirleyen, veri kayıt sisteminin kurulmasından ve yönetilmesinden sorumlu olan gerçek veya tüzel kişi. | İçişleri Bakanlığı, Valilikler, Nüfus ve Vatandaşlık İşleri GM tüzel kişilik adına veri sorumlusudur. |
| Veri İşleyen | Veri sorumlusunun verdiği yetkiye dayanarak onun adına kişisel verileri işleyen gerçek veya tüzel kişi. | Bakanlık adına teknik yazılımı işleten hizmet sağlayıcı şirket veya görevli birim. |
| Anonim Hâle Getirme | Kişisel verilerin, başka verilerle eşleştirilerek dahi hiçbir surette kimliği belirli veya belirlenebilir bir gerçek kişiyle ilişkilendirilemeyecek hâle getirilmesi. | Geri döndürülemez biçimde bağın koparılmasıdır; maskeleme veya takma ad kullanma tek başına anonimleştirme değildir. |
Genel İlkeler (Madde 4):
Kişisel veriler ancak bu Kanunda öngörülen usul ve esaslara uygun olarak işlenebilir. Kişisel verilerin işlenmesinde aşağıdaki ilkelere uyulması zorunludur:
- a) Hukuka ve dürüstlük kurallarına uygun olma.
- b) Doğru ve gerektiğinde güncel olma.
- c) Belirli, açık ve meşru amaçlar için işlenme.
- ç) İşlendikleri amaçla bağlantılı, sınırlı ve ölçülü olma.
- d) İlgili mevzuatta öngörülen veya işlendikleri amaç için gerekli olan süre kadar muhafaza edilme.
⚖️ 2. Kişisel Verilerin İşlenme Şartları ve Rıza İstisnaları (Madde 5)
▼Genel Kural: Kişisel veriler ilgili kişinin açık rızası olmaksızın işlenemez.
Açık Rıza Aranmayan Haller (Madde 5/2): Aşağıdaki hallerde ilgili kişinin rızası aranmaksızın veriler işlenebilir:
| Bent | Hukuki Dayanak | Örnek Uygulama |
|---|---|---|
| a | Kanunlarda açıkça öngörülmesi | 657 sayılı DMK uyarınca personelin özlük dosyasının tutulması. |
| b | Fiili imkânsızlık | Fiili imkânsızlık nedeniyle rızasını açıklayamayacak durumda bulunanın hayatı/beden bütünlüğünün korunması (bilinci kapalı yaralı memur). |
| c | Sözleşmenin kurulması veya ifası | Bir sözleşmenin kurulması veya ifasıyla doğrudan doğruya ilgili olması kaydıyla tarafların verilerinin işlenmesi. |
| ç | Hukuki yükümlülüğün yerine getirilmesi | Veri sorumlusunun hukuki yükümlülüğünü yerine getirebilmesi için zorunlu olması (SGK prim bildirimi, vergi kesintisi). |
| d | İlgili kişinin kendisi tarafından alenileştirilmiş olması | Kişinin kendi alenileştirdiği amaçla sınırlı olarak işlenmesi. |
| e | Bir hakkın tesisi, kullanılması veya korunması | Açılan disiplin davasında veya mahkemede savunma delili sunulması. |
| f | Meşru menfaat | Temel hak ve özgürlüklere zarar vermemek kaydıyla veri sorumlusunun meşru menfaatleri (Valilik binasında güvenlik kamerası kaydı). |
🛡️ 3. Özel Nitelikli Kişisel Veriler ve 2024 Reformu (Madde 6)
▼Özel nitelikli kişisel veriler, öğrenildiği takdirde ilgili kişinin mağduriyetine veya ayrımcılığa maruz kalmasına yol açabilecek nitelikteki hassas verilerdir. Kanunda tahdidi (sınırlı sayıda) sayılmıştır:
🚨 ÖZEL NİTELİKLİ KİŞİSEL VERİLERİN TAM LİSTESİ:
1. Irk ve etnik köken
2. Siyasi düşünce, felsefi inanç, din, mezhep veya diğer inançlar
3. Kılık ve kıyafet
4. Dernek, vakıf ya da sendika üyeliği
5. Sağlık ve cinsel hayat
6. Ceza mahkûmiyeti ve güvenlik tedbirleriyle ilgili veriler
7. Biyometrik ve genetik veriler
1. Irk ve etnik köken
2. Siyasi düşünce, felsefi inanç, din, mezhep veya diğer inançlar
3. Kılık ve kıyafet
4. Dernek, vakıf ya da sendika üyeliği
5. Sağlık ve cinsel hayat
6. Ceza mahkûmiyeti ve güvenlik tedbirleriyle ilgili veriler
7. Biyometrik ve genetik veriler
⭐ 2024 KANUN DEĞİŞİKLİĞİ (ÇOK ÖNEMLİ):
Eski düzenlemede "sağlık ve cinsel hayat" diğer özel verilerden ayrı tutulup sır saklama yükümlülüğü gibi katı şartlara bağlanmıştı.
Yeni Madde 6 Düzenlemesi: Ayrım kaldırılmış, özel nitelikli kişisel verilerin açık rıza olmaksızın işlenebileceği haller tek bir maddede toplanmıştır:
• İlgili kişinin açık rızasının bulunması,
• Kanunlarda açıkça öngörülmesi,
• Fiili imkânsızlık hali,
• İlgili kişinin alenileştirdiği verilere ilişkin olması,
• Bir hakkın tesisi, kullanılması veya korunması için zorunlu olması,
• İstihdam, iş sağlığı ve güvenliği, sosyal güvenlik veya sosyal hizmetler alanındaki hukuki yükümlülüklerin yerine getirilmesi,
• Kamu sağlığının korunması, koruyucu hekimlik, tıbbi teşhis, tedavi ve bakım hizmetlerinin yürütülmesi (sır saklama yükümlülüğü altındaki kişilerce).
Eski düzenlemede "sağlık ve cinsel hayat" diğer özel verilerden ayrı tutulup sır saklama yükümlülüğü gibi katı şartlara bağlanmıştı.
Yeni Madde 6 Düzenlemesi: Ayrım kaldırılmış, özel nitelikli kişisel verilerin açık rıza olmaksızın işlenebileceği haller tek bir maddede toplanmıştır:
• İlgili kişinin açık rızasının bulunması,
• Kanunlarda açıkça öngörülmesi,
• Fiili imkânsızlık hali,
• İlgili kişinin alenileştirdiği verilere ilişkin olması,
• Bir hakkın tesisi, kullanılması veya korunması için zorunlu olması,
• İstihdam, iş sağlığı ve güvenliği, sosyal güvenlik veya sosyal hizmetler alanındaki hukuki yükümlülüklerin yerine getirilmesi,
• Kamu sağlığının korunması, koruyucu hekimlik, tıbbi teşhis, tedavi ve bakım hizmetlerinin yürütülmesi (sır saklama yükümlülüğü altındaki kişilerce).
💡 SINAV TUZAĞI: Banka hesap numarası, maaş bilgisi, kredi kartı, tapu sicili veya diploma notu ÖZEL NİTELİKLİ VERİ DEĞİLDİR. Bunlar genel kişisel veridir!
✈️ 4. Kişisel Verilerin Yurt Dışına Aktarılması (2024 Yeni Madde 9)
▼2024 yılında 7499 sayılı Kanunla Madde 9 baştan sona değiştirilmiştir. Kişisel verilerin yurt dışına aktarılmasında 3 kademeli sistem kabul edilmiştir:
1. Aşama: Yeterlilik Kararı (Madde 9/1)
Kişisel veriler, Kişisel Verileri Koruma Kurulu tarafından aktarımın yapılacağı ülke, uluslararası kuruluş veya sektör hakkında yeterlilik kararı bulunması durumunda yurt dışına aktarılabilir. Kurul yeterlilik kararını en geç dört yılda bir gözden geçirir.
2. Aşama: Uygun Güvenceler (Madde 9/4)
Yeterlilik kararı bulunmaması durumunda, veri sorumlusu veya veri işleyen tarafından aşağıdaki uygun güvencelerden birinin sağlanması ve ilgili kişinin etkili kanun yollarına sahip olması kaydıyla yurt dışına aktarılabilir:
- a) Yurt dışındaki kamu kurum ve kuruluşları ile Türkiye'deki kamu kurumları arasındaki uluslararası sözleşme niteliğinde olmayan protokol ve Kurulun izni,
- b) Bağlayıcı şirket kuralları (onaylanmış BSK),
- c) Kurul tarafından ilan edilen standart sözleşmenin imzalanması,
- ç) Yeterli korumayı sağlayacak taahhütname ve Kurulun izni.
⭐ SINAVDA GELMESİ KUVVETLE MUHTEMEL SÜRE:
Standart sözleşme taraflarca imzalandığı tarihten itibaren 5 İŞ GÜNÜ İÇİNDE Kuruma bildirilir! Bildirim yükümlülüğünü yerine getirmeyenler hakkında 50.000 TL'den 1.000.000 TL'ye kadar idari para cezası uygulanır.
Standart sözleşme taraflarca imzalandığı tarihten itibaren 5 İŞ GÜNÜ İÇİNDE Kuruma bildirilir! Bildirim yükümlülüğünü yerine getirmeyenler hakkında 50.000 TL'den 1.000.000 TL'ye kadar idari para cezası uygulanır.
⏱️ 5. İlgili Kişinin Hakları ve Hak Arama Süreleri (Madde 11 - 15)
▼KVKK'da hak arama mekanizması iki aşamalıdır: Doğrudan Kurula şikayet edilemez; önce veri sorumlusuna başvuru zorunludur!
| Aşama | Yetkili Merci | Kanuni Süre | Usul ve Özellik |
|---|---|---|---|
| 1. Adım: Başvuru | Veri Sorumlusuna (Yazılı veya KEP ile) | En geç 30 GÜN İÇİNDE | Veri sorumlusu talebi ücretsiz olarak kabul eder veya gerekçeli reddeder. |
| 2. Adım: Şikâyet | Kişisel Verileri Koruma Kuruluna | Cevabı öğrendiği tarihten itibaren 30 GÜN, her halde başvuru tarihinden itibaren 60 GÜN içinde | Veri sorumlusuna başvurmadan Kurula şikayet yapılamaz. |
| Kurulun İnceleme Süresi | Kurul tarafından | Şikâyet tarihinden itibaren 60 GÜN İÇİNDE | Kurul 60 gün içinde cevap vermezse talep zımnen reddedilmiş sayılır. |
💡 İlgili Kişinin Hakları (Madde 11): Verisinin işlenip işlenmediğini öğrenme, bilgi talep etme, amacına uygun kullanılıp kullanılmadığını öğrenme, yurt içi/dışı aktarılan kişileri bilme, eksik/yanlışsa düzeltilmesini isteme, silinmesini/yok edilmesini isteme, münhasıran otomatik sistemlerle analiz edilmesine itiraz etme ve zarara uğrarsa tazminat talep etme.
🏛️ 6. Kurum Teşkilatı, Kurul Yapısı ve Yargı Yolu (Madde 18 - 22)
▼| Parametre | Yasal Düzenleme |
|---|---|
| Kurumun Niteliği | İdari ve mali özerkliğe sahip, kamu tüzel kişiliğini haiz, Cumhurbaşkanınca belirlenen bakanlıkla ilişkili kurumdur. |
| Kurul Üye Sayısı | Kurul 9 ÜYEDEN oluşur. |
| Üye Dağılımı ve Seçimi | 5 üyeyi TBMM, 4 üyeyi CUMHURBAŞKANI seçer. |
| Görev Süresi | Kurul üyelerinin görev süresi 4 YILDIR. Süresi biten üye yeniden seçilebilir. |
| Toplantı ve Karar Nisabı | En az 6 üye ile toplanır, üye tamsayısının salt çoğunluğu (en az 5 üye) ile karar alır. Çekimser oy kullanılamaz. |
| Yargı Yolu (2024 DEĞİŞİKLİĞİ) | Kurul tarafından verilen idari para cezalarına karşı İDARE MAHKEMELERİNDE dava açılır (Eski Sulh Ceza Hakimliği kaldırıldı!). |
⭐ GÜNCEL MEVZUAT VURGUSU (YARGI YOLU):
6698 sayılı Kanun kapsamında verilen idari para cezalarına karşı artık Sulh Ceza Hakimliğine değil, doğrudan İDARE MAHKEMESİNE başvurulur!
6698 sayılı Kanun kapsamında verilen idari para cezalarına karşı artık Sulh Ceza Hakimliğine değil, doğrudan İDARE MAHKEMESİNE başvurulur!
📝 6698 Sayılı KVKK Pekiştirme Soruları
1. 6698 sayılı KVKK uyarınca, veri sorumlusuna başvurusu reddedilen veya süresinde cevap verilmeyen ilgili kişinin Kurula şikayette bulunma süresi aşağıdakilerden hangisidir?
✓ Doğru Cevap: B (Madde 14). İlgili kişi, veri sorumlusunun cevabını öğrendiği tarihten itibaren 30 gün ve her halde başvuru tarihinden itibaren 60 gün içinde Kurula şikayette bulunabilir.
2. Kişisel Verileri Koruma Kurulu kaç üyeden oluşur ve üyeleri hangi makamlarca seçilir?
✓ Doğru Cevap: B (Madde 22). Kurul 9 üyeden oluşur; 5 üye TBMM, 4 üye Cumhurbaşkanı tarafından seçilir. Görev süreleri 4 yıldır.
3. 6698 sayılı Kanun'a göre, Kişisel Verileri Koruma Kurulu tarafından verilen idari para cezalarına karşı hangi yargı merciinde dava açılır?
✓ Doğru Cevap: C. 2024 yılında yapılan kanun değişikliğiyle idari yaptırım kararlarına karşı Sulh Ceza Hakimliği yerine İDARE MAHKEMELERİ görevli kılınmıştır.